GRZYBY HALUCYNOGENNE (PSYCHOTROPOWE)

Materiał edukacyjny

Grzyby, które wpływają na obszary neurosensoryczne kory mózgowej i powodują zaburzenia psychiczne, nazywane są psychomimetykami (tj. psychodysleptykami, psychogenikami, psychedelikami). Różnią się cechami zewnętrznymi i składem chemicznym substancji czynnych, ale łączy je zdolność wpływania na stan psychiczny człowieka i wprowadzania go w stan odmiennej świadomości, czyli wywierania działania enteogennego. W ludziach nazywane są grzybami halucynogennymi, magicznymi, magicznymi. Według niektórych źródeł regularne niekontrolowane stosowanie grzybów psychogennych może prowadzić do niebezpiecznych negatywnych konsekwencji zarówno dla psychiki, jak i zdrowia fizycznego.

Od czasów starożytnych grzyby halucynogenne były używane przez ludzi jako enteogeny podczas ceremonii religijnych, a także w małych dawkach jako psychostymulanty. Najstarsze ryty naskalne przedstawiające rytuały, w których stosowano grzyby psychoaktywne, znane są w Afryce. Takie rysunki znane są w Algierii, Libii, Czadzie i Egipcie. We wczesnochrześcijańskich i średniowiecznych kościołach Tunezji i Europy Zachodniej znaleziono freski przedstawiające „drzewa-grzyby” splecione z wężami, co wskazuje na obecność kultu grzybów w tradycjach wczesnochrześcijańskich. Grzyby psychotropowe (ziarna pszenicy zakażone sporyszem) były rzekomo używane w starożytnej Grecji podczas ceremonii misteriów eleuzyjskich (patrz poniżej). Stosowanie grzybów psychogennych było szeroko rozpowszechnione wśród Indian prekolumbijskiego Meksyku i Ameryki Środkowej. Na przykład, czerwony muchomor był świętym grzybem wśród starożytnych Majów, a grzyby z rodzaju psilocybe były używane w rytuałach religijnych przez Azteków. W Gwatemali znaleziono rzeźby magicznego grzyba z ludzką twarzą. Rytuały z użyciem grzybów halucynogennych zachowały się wśród plemion Ameryki Środkowej do dziś.

Jednak dla Europejczyków wiedza o grzybach psychoaktywnych przez długi czas pozostawała niedostępna, ponieważ przed ich rozpowszechnianiem chronili ich Indianie. Decydującą rolę w odkryciu roli grzybów psilocybinowych odegrały badania R. Gordona Wassona i jego żony Valentiny Pavlovna-Wasson.

Muchomorów używali w średniowieczu Wikingowie, a także przez wieki szamani ludów północnych zamieszkujących Tajmyr, Kamczatkę i Czukotkę.

W latach 60. - 70. XX wieku stosowanie „magicznych grzybów” rozpowszechniło się w Ameryce, które następnie przeniosło się do Europy i stało się powszechne. Pod koniec XX i na początku XXI wieku wśród osób stosujących halucynogeny stosowanie grzybów z rodzaju  Psilocybe  aktywnie zastępuje inne naturalne psychodeliki.

Grzyby halucynogenne są bardzo zróżnicowane pod względem składu gatunkowego i występują na całym świecie. W ciągu ostatnich 60 lat od ponownego odkrycia kultowego stosowania grzybów halucynogennych przez rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej (lata 50. wykształciła się kultura ich używania.

W „epicentrum” nowej fali, czyli w Meksyku, historia stosowania grzybów halucynogennych sięga epoki kamienia, podobnie jak kultura stosowania muchomora czerwonego na Syberii. Indianie mają ponad 20 tradycyjnych nazw  grzybów Psilocybe  (głównie  P. cubensis ,  P. mexicana  i  P. zapotecorum), odzwierciedlając wpływ tych grzybów na osobę lub wyrażając wobec nich pełen szacunku stosunek. Na przykład w lokalnych językach nazywane są apipiltzin (dziecko), atkad (wódz), di nizé taaya (grzyb duchowy), teotlaquilnanácatl (boski grzyb), a także teonanácatl (święty grzyb; jest to rzadka i niespotykana lokalna nazwa obecnie z jakiegoś powodu zaczęto stosować do wszystkich, bez wyjątku, halucynogennych grzybów meksykańskich). Wśród współczesnych nazw hiszpańskojęzycznych najpowszechniejsze są san isidos (św. Izydor z Madrytu, Izydor Chłop, patron Madrytu i kilku osad w Hiszpanii i Ameryce, a także całego chłopstwa), derrumby (przewrotnicy).

W latach 1950-tych słynni mikolodzy Aim, Singer i Wasson rozpoczęli systematyczne badania grzybów halucynogennych (nie tylko w Meksyku, ale na całym świecie). Do końca tej dekady zidentyfikowano i opisano około 20 gatunków enteogennych, należących głównie do rodzaju  Psilocybe , ale także  Conocybe ,  Panaeolus ,  Elaphocordyceps ,  Claviceps  i  Amanita . Również w tym czasie błędnie uważano, że niektóre gatunki jadalnych grzybów rogatych ( Clavariadelphus  i  Gomphus ) mają właściwości ergotyczne  Elaphocordyceps. W 1957 Wassonowie zwrócili uwagę na użycie muchomora czerwonego ( Amanita muscaria ) jako świętego grzyba na Syberii i przeprowadzili badania terenowe wśród Czukczów, Koryaków i Kamczadalów. W latach 1960, Singer, Aim i Wasson zidentyfikowali enteogenne zastosowania niektórych grzybów  Psilocybe ,  Russula  (russula) i szeregu borowików (rurek) wśród rodzimej Nowej Gwinei.

Status grzybów halucynogennych jest czasami dość problematyczny. Naukowcy często napotykają szereg trudności w klasyfikowaniu jednego lub drugiego gatunku jako enteogenu.

Na przykład wiadomo, że grzyby są naturalnymi stymulantami (podobnie jak liście kokainy w małych dawkach) i nie zawsze jest jasne, czy w jakiś sposób zmieniają świadomość użytkownika, czy po prostu mają trwały efekt tonizujący. Grzyby te obejmują niektóre grzyby hubki zawierające hordeninę, N-metylotyraminę i tyraminę ( Laetiporus s pp . i  Meripilus giganteus ). Oprócz działania tonizującego, ich chemia z pewnością powoduje pewną reakcję w ośrodkowym układzie nerwowym, która wyraża się lekkimi zawrotami głowy i chwilową utratą orientacji. Jednak nie we wszystkich miejscach ich wzrostu odnotowuje się zarówno efekty tonizujące, jak i psychotropowe. Inne grzyby Tinder są znane z podobnym podwójnym wyglądem: na przykład  Polyporus tuberaster , Poria cocos ,  Ganoderma lucidum ,  Fomes fomentarius  i inne wykorzystywane są w kultach religijnych w różnych częściach świata jako stymulanty i/lub enteogeny, jednocześnie w innych miejscach nie wykazują takich właściwości. Czy takie grzyby należy uznać za psychotropowe, pobudzające, czy po prostu kultowe? To nie jest jeszcze jasne.

Podobne problemy wiążą się z grzybami agarowymi. Szereg gatunków należących do rodzajów  Gerronema ,  Hygrocybe ,  Gymnopilus  i  Inocybe jest przez niektórych badaczy uważanych za psychogenne, a przez innych nie.

Nie zawsze jest możliwe oddzielenie trucizny od halucynogenności. Od razu warto wspomnieć o muchomorze zawierającym bufoteninę ( Amanita pantherina ,  A. cothurnata  i  A. citrina ) . Lekko trujące  molibdyty Chlorophyllum  są używane przez afrykańskie plemię Joruba jako enteogen i nazywane są jegba ariwo-orun („jedz i słuchaj głosów z nieba”). Jednak nie wszyscy naukowcy uważają ten grzyb za trujący. Istnieje uzasadniona opinia, że ​​różne geograficzne rasy grzyba mają różne stopnie toksyczności, w tym formy bezpieczne.

Przypisanie pewnej liczby purchawek do „magicznych” lub „niemagicznych” grzybów jest również przedmiotem dyskusji wśród uczonych. Z jednej strony kultowe używanie płaszczy przeciwdeszczowych przez niektóre plemiona Indian Ameryki Północnej i Południowej jest niezawodnie znane. Są to gatunki całkowicie niegroźne w Eurazji, takie jak purchawka perłowa ( Lycoperdon perlatum ) oraz gatunki o udowodnionym neurotropizmie ( Vascellum qudenii ,  Lycoperdon  marginatum ,  L.  mixtecorum ). Ponadto inne (poza tym normalne) typy płaszczy przeciwdeszczowych są uważane za halucynogenne w strefie mixtec:  Lycoperdon pratense ,  L. curtisii ,  L. intermedium ,  L. oblongiosporum , Astraeus hygrometricus  i  Scleroderma verrucosum . Analiza chemiczna wszystkich tych grzybów nie wykazała obecności psilocybiny ani jakichkolwiek innych psychotropowych aminokwasów lub alkaloidów. W rezultacie do chwili obecnej nie ma zgody co do płaszczy przeciwdeszczowych „Mištec”. W tej samej sytuacji znajduje się północnoamerykański statek  Phallus indusiatus  (=  Dictyophora indusiata ), który jest używany jako narkotyczny płaszcz przeciwdeszczowy przez Indian Chinantec (także Oaxaca) i nigdzie indziej. Co to jest? Jakiś szczególny klimat stanu, czy wyjątkowe rasy płaszczy przeciwdeszczowych, a może nawet jacyś szczególni Indianie żyjący w stanie o szczególnej fizjologii lub psychice? ..

Często błędy lub nieścisłości w analizie chemicznej prowadzą do wątpliwości, a nawet błędów w sklasyfikowaniu grzybów jako halucynogenne. Najczęściej jest to mylenie z psilocybiną i jej analogami innych substancji. W ten sposób Stropharia cyanea  (=  Psilocybe caerulea , =  S. caerulea ) i  Mycena pura stały się "ofiarami" błędnej analizy  . Psathyrella candolleana ,  Rickenella swartzii ,  Gerronema fibula ,  Gymnopilus fulgens  i  Hygrocybe psittacina są wysoce wątpliwe  .

Często ten sam rodzaj grzyba jest uważany przez różnych badaczy zarówno za psychogenny, jak i za neutralny psychicznie. Jest to na przykład  Conocybe siligineoides .

Innym częstym powodem błędnej klasyfikacji grzyba jako halucynogennego (lub niehalucynogennego) jest jego nieprawidłowa definicja gatunku. Jest to szczególnie powszechne wśród złożonego rodzaju  Psilocybe , który jest bogaty w gatunki trudne do rozróżnienia, a   podobne problemy często pojawiają się podczas pracy z Panaeolus . Co więcej, pojedyncze  Panaeolus  łatwo „łączą się”, gdy są zbierane masowo, z gatunkami takimi jak na przykład  Psilocybe mexicana . Panaeolina foenisecii  (=  Panaeolus foenisecii , =  Psathyrella foenisecii ) i  Panaeolus papilionaceus  (=  P.  campanulatus  , =  P. sphinctrinus ), które nie zawierają i nigdy nie zawierały psilocybiny.

I wreszcie wiek badanego materiału grzybowego może wpływać na nierówność danych. Stwierdzono, że podczas długotrwałego przechowywania procent substancji psychoaktywnych grzybów w ich suchej masie ulega znacznemu obniżeniu. Dlatego stary okaz zielnikowy może w ogóle nie wykazywać obecności psylocyny lub psilocybiny. Jednocześnie badania wykazały, że w okazach zielnikowych różnych rodzajów grzybów procent psilocybiny lub jej analogów zmniejsza się w różny sposób. Na przykład baeocystyna w  Psilocybe baeocystis  i  P. cyanescens  znika w ciągu dwóch miesięcy do jednego roku. Po roku przechowywania w zielniku P. mexicana  i  P. caerulescens całkowicie lub prawie całkowicie tracą swoje właściwości halucynogenne  . Ale  P. semilanceata, zgodnie z eksperymentem, psilocybina jest wykrywana (choć w ilości 0,01% „normy”) nawet w 130-letnich wysuszonych okazach.

Obecnie na świecie zidentyfikowano ponad 200 gatunków grzybów zawierających substancje psychoaktywne. Z punktu widzenia chemii tych substancji grzyby takie można podzielić na kilka grup.

1. Gatunki grzybów zawierające psylocynę, psilocybinę lub ich analogi tryptaminy  (eruginascyna, baeocystyna, norbeocystyna, serotonina itp.). Są to grzyby należące do rodzajów  Psilocybe ,  Gymnopilus ,  Panaeolus ,  Pluteus ,  Inocybe ,  Conocybe ,  Mycena  itp. Powodują one klasyczny syndrom psilocybinowy.
2. Gatunki grzybów zawierające kwas ibotenowy, muscimol, muscason  itp. Grzyby te obejmują muchomora czerwonego, panterowego, królewskiego itp. Powodują zespół mykotropiny (psychotoniczny). Co ciekawe, oprócz muchomora, muscimol i kwas ibotenowy występują w znacznych stężeniach w jednym z azjatyckich rzędów (który nazywa się rzędem muchomora,  Tricholoma muscarium ), rosnącym w Japonii.
3. Gatunki grzybów zawierające bufoteninę.  Są to muchomor pantera, żółta cytryna i porfir ( Amanita pantherina ,  A. citrina  i  A. porphyria ) itp. Powodują zespół bufoteniny, podobny do psilocybiny.
4. Gatunki grzybów zawierające stymulanty hordeninę, hispidynę, tyraminę, bis-nor'yangoninę, N-metylotyraminę  itp., jak również niektóre kawalaktony [1]  (znacznie lepiej znane z halucynogennych amerykańskich kaktusów  Lophophora  i  Trichocereus  oraz polinezyjskiej kava-kava pieprz) i kwas mekonowy (który jest częścią maku lekarskiego nasennego). Są to grzyby takie jak  Gymopilus junonius ,  Bondarzewia berkeleyi ,  B. montanus ,  Phaeolus schweinitzii ,  Meripilus giganteus ,  Stropharia  aeruginosa ,  S.  coronilla ,  Pholiota  squarrosa itp. Powodują zespół pyrone (działanie pobudzające z halucynacjami wzrokowymi lub bez).
5. Gatunki grzybów zawierające alkaloidy ergotyczne  (powodujące zespół ergotyczny). Jest to kompleks gatunków sporyszu ( Claviceps purpurea  itp.), a także 2 gatunki Cordyceps z rodzaju  Elaphocordyceps  (patrz opis tych grzybów w dziale Grzyby neurotoksyczne).
6. Gatunki grzybów, które są używane przez tubylców jako enteogenne lub w przypadku których znane są pojedyncze przypadki halucynacyjnego wpływu na tych, którzy je jedzą, ale w ich składzie nie zidentyfikowano jeszcze żadnych substancji psychoaktywnych.  Są to grzyby rurkowe z rodzajów  Boletus  i  Heimiella , niektóre rodzaje tropikalnej russula ( Russula ), purchawki (rodzaj  Lycoperdon ,  Vascellum  i  Phallus ), a także  Phellinus igniarius ,  Hygrocybe punicea ,  Mycena pura ,  M. rosea  itp. Przyczyna indolamina syndrom (omamy słuchowe) i częściowo zespół Pyrona (omamy wzrokowe).

Jak wynika z tego „podziału” na rodzaje efektów, mechanizm działania substancji zawartych w grzybach ma specyficzną orientację gatunkową: niektóre rodzaje grzybów głównie zwiększają aktywność ruchową, inne mają wyraźny efekt narkotyczny, a jeszcze inne powodują halucynogenne efekt. Zatrucie może również wystąpić w typie mieszanym. W zależności od objawów zatrucia wyróżnia się następujące główne zespoły psychopatologiczne:

• zespół mykotropiny  (psychotoniczny);
•  zespoły  psychodysleptyczne , w tym bufotenina  i  psilocybina  (narkotyczne),  piron  (pobudzający z halucynacjami wzrokowymi) i  indolamina  (z halucynacjami słuchowymi);
• zespół ergotyczny  (z halucynacjami, efektami neurotoksycznymi i innymi).

[1]  Kawalaktony to klasa związków laktonowych wykazujących szeroki zakres efektów, w tym działanie amnezyjne, przeciwbólowe, przeciwdrgawkowe, uspokajające, nootropowe i uspokajające, spowodowane różnymi typami interakcji z ośrodkowym układem nerwowym poprzez różne mechanizmy.

Czytaj także: Zastosowanie SSRI i psychodelików w leczeniu depresji